انسولین دقیقاً چه کاری در بدن انجام می‌دهد؟
انسولین هورمونی است که توسط پانکراس ترشح می‌شود و وظیفه اصلی آن، انتقال گلوکز از خون به داخل سلول‌ها برای تولید انرژی است.
وقتی بدن به انسولین پاسخ مناسب ندهد، سلول‌ها در برابر آن «مقاوم» می‌شوند. در این حالت، بدن برای پایین آوردن قند خون، انسولین بیشتری ترشح می‌کند.
به این وضعیت می‌گوییم: مقاومت به انسولین

چرا مقاومت به انسولین خطرناک است؟
اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، ممکن است منجر شود به:

• افزایش چربی شکمی

• افزایش اشتها و میل به شیرینی

• خستگی بعد از غذا

• بالا رفتن تری‌گلیسرید

• پیش‌دیابت و در نهایت دیابت نوع ۲

در بسیاری از افراد، سال‌ها قبل از تشخیص دیابت، مقاومت به انسولین وجود دارد.

علائم مقاومت به انسولین چیست؟
برخی نشانه‌های شایع:

• چاقی شکمی (به‌خصوص پهلو و زیر ناف)

• احساس گرسنگی زودهنگام

• خواب‌آلودگی بعد از غذا

• میل شدید به کربوهیدرات

• تیرگی پوست در گردن یا زیربغل (آکانتوز نیگریکانس)

• سخت لاغر شدن با وجود رژیم

چه کسانی بیشتر در معرض هستند؟

• افراد کم‌تحرک

• افراد با سابقه خانوادگی دیابت

• مبتلایان به PCOS

• افراد دارای چربی خون بالا

• کسانی که استرس مزمن دارند

چگونه مقاومت به انسولین را تشخیص دهیم؟
آزمایش قند ناشتا (FBS)
اگر بالاتر از 100 باشد، نیاز به بررسی دقیق‌تر دارد.
انسولین ناشتا
بالا بودن انسولین حتی با قند طبیعی می‌تواند نشانه مقاومت باشد.
شاخص HOMA-IR
فرمول محاسبه

HOMA-IR = (Fasting Insulin × Fasting Glucose) / 405

اگر بالاتر از 2.5 باشد، احتمال مقاومت به انسولین مطرح است.
تست OGTT (در موارد خاص)

آیا مقاومت به انسولین قابل برگشت است؟
بله خبر خوب این است که با اصلاح سبک زندگی می‌توان آن را بهبود داد:

• کاهش وزن حتی ۵ تا ۱۰ درصد

• تمرینات مقاومتی و هوازی

• کاهش مصرف قند و آرد سفید

• بهبود خواب

• مدیریت استرس

• در موارد خاص، درمان دارویی تحت نظر پزشک

یک نکته مهم
خیلی از افرادی که می‌گویند:
«کم می‌خورم ولی لاغر نمی‌شم»
در واقع دچار مقاومت به انسولین هستند.

جمع‌بندی
مقاومت به انسولین یک هشدار خاموش است که اگر جدی گرفته نشود، می‌تواند به دیابت نوع ۲ و مشکلات قلبی منجر شود.
اما اگر به‌موقع تشخیص داده شود، کاملاً قابل کنترل و حتی برگشت‌پذیر است.